المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٠٦ - مورد ديگر براى اسم واجب الرفع

لام: حرف جارّ، عامل، مبنى.

ما: مجرور به لام، متعلّق به « معمولا ».

بعد: ظرف مبنى برضمّ زيرا مضاف اليهش محذوف بوده و معنايش در نيّت است متعلّق به « وجد ».

ترجمه:

همچنين رفع اسم سابق واجب است زمانيكه فعل پهلوى كلمه‌اى واقع شود كه ماقبل آن معمول براى مابعدش نباشد.

شرح عربى:

( كذا) يجب الرّفع (اذا الفعل تلا) اى وقع بعد (ما) له صدر الكلام و هو الّذى (لم يرد ما قبله) اى قبله (معمولا لما بعد وجد) كالاستفهام و ما النّافية و ادوات الشّرط نحو « زيد هل رأيته» و « خالد ما صحبته» و « عبد اللّه ان اكرمته اكرمك».

ترجمه و شرح:

مورد ديگر براى اسم واجب الرّفع‌

مصنّف گويد:

و همچنين رفع اسم سابق واجب است زمانيكه فعل بعد از كلمه‌اى قرار بگيرد كه ماقبلش معمول براى بعدش واقع نشود.

شارح گويد:

كلمه « كذا » يعنى رفع واجب است و لفظ « تلى » يعنى بعد واقع شود و كلمه « ما » يعنى چيزى كه براى آن صدر كلام مى‌باشد و مراد از كلمه صدارت طلب، لفظى است كه ماقبلش معمول براى بعدش قرار نگيرد مانند استفهام و ماء نافيه و ادوات شرط همچون:

زيد هل رأيته (آيا تو زيد را ديده‌اى) و خالد ما صحبته (با خالد مصاحبت نكرده‌ام) و عبد اللّه ان اكرمته اكرمك (اگر تو به عبد اللّه اكرام كنى من نيز بتو اكرام خواهم كرد).